HOME

Ozelenjeni krovovi - 2. dio


Tehnička analiza ozelenjenih krovova


Konstrukcija


Utjecaj slojeva ozelenjivanja na konstrukciju krova i građevine nije zanemariv, prije svega zbog težine onog završnog sloja – humusa tj.zemlje (prije svega u vlažnom stanju) a i drugih slojeva ovisno o ukupnom tehničkom rješenju.


Zbog toga tehnologija ozelenjenih krovova poznaje već duži niz godina posebno pripremljene supstrate koji zamjenjuju klasični humus te tako prije svega olakšavaju opterećenje krova a omogućuju sve potrebno za „živi „ krov.


U odnosu na visinu završnog sloja – humusa ili posebnog supstrata ovisi i odabir vrste hortikulture i rješenje samog završnog lica ozelenjenog krova. Tako poznajemo ekstenzivno ozelenjeni krov gdje je debljina završnog sloja do cca. 10 cm što je dovoljno za sadnju niskog raslinja, te intezivno ozelenjeni krov gdje debljina humusa/supstrata doseže i do 50 cm i više, gdje se onda mogu planirati vrtovi sa visokim zelenilom.
Kod ekstenzivnog ozelenjenog krova dodatno opterećenje u odnosu na klasični ravni krov je prihvatljivo, posebno kod rekonstrukcije postojećih krovova, pogotovo ako se prilikom rekonstrukcije krovnih slojeva promisli i o zamjeni ostalih „teških“ slojeva. Razvojem novih tehnologija u proizvodnji građevnih materijala omogućilo se tako npr. olakšavanje tzv.betona za pad (koji omogućava „skošenje“ ravnog krova) sa laganim agregatom ili se njegova funkcija može spojiti sa toplinskom izolacijom u obliku posebno izrađene toplinske izolacije u padu.

Također se drenažni sloj izvodi od glinenih granula čime se smanjuje opterećenje konstrukcije.
Vegetacija štiti krov od ultraljubičastog zračenja i produžava životni vijek krovu građevine. Smanjujući temperaturne oscilacija na površini krova, ozelenjeni krov smanjuje troškove grijanja i hlađenja.e

U pravilu se konstrukcija izvodi kao masivna, armirano betonska ploča ali moguće su sva ostala rješenja konstrukcije (npr.klasični drveni grednik kosog krova). Također je moguće izvesti i kosi ozelenjeni krov (nagib veći od 10 stupnjeva), ali je tom prilikom potrebno predvidjeti način pričvršćenja humusnog sloja (razne mreže za učvršćenje kroijenja).
U posljednje vrijeme sve su češći prijedlozi i primjeri ozelenjenivanja pročelja zgrada kao završnog sloja fasade.

Hidroizolacija

Ovisno o mjestu postave (ispod ili iznad sloja toplinske izolacije) osim svoje osnovne funkcije često služi i kao parna brana, a zbog dodatnog zahtjeva za ozelenjivanje krovova trebaju biti otporne na utjecaj kiselina korjenja, a i na eventualna mehanička oštećenja koja proizlaze iz navedenih datosti. U pravilu su to suvremena hidroizolacijska rješenja na sintetskoj bazi ili kompleksne folije sa raznim isprepletenim ulošcima.

Toplinska izolacija

Osim svoje osnovne i najvažnije funkcije , toplinske izolacije ozelenjenih krovova imaju i neke posebne uvjete kao što su: međusobna priljubljenost ploča (sistem spojeva ploča na utor – pero), bolja otpornost na vlagu, bolja nosivost te posbna obrada donje površine ploča radi lakšeg strujanja zraka ispod ploča čime se omogućuje prosušivanje ploča. Razlike između ekspandiranog (mekog) polistirena i ekstrudiranog (tvrdog) polistirena u pogledu upijanja vode i narušavanja izolacijskih sposobnosti istih nise velike ukoliko se svi ostali slojevi ozelenjenog krova predvide i izvedu po pravilima struke.

Elementi za pohranu vode i vlage

Ovaj sloj služi za privremenu pohranu i filtriranje prekomjerne kišnice prije prelijevanja u sustav odvodnje oborinskih voda, a za sušnih perioda kao mini akumulacija vode koja se vraća natrag u korijenje. Za zadržavanje vlage primjenjuju se često tzv.termoformirane ploče od tanke krute plastične folije koje na sebi sadrže niz „čašica“ u koje se skuplja voda. Ovaj element se postavlja na toplinsku izolaciju. Između udubljenja za nakupljanje vode folija je perforirana i tako omogućava da višak vode prokapa do toplinske brane i hidroizolacije, odnosno odvodnje. Funkciju akumulatora vlage mogu vršiti i drenažni slojevi od upojnih materijala kao što su granule od gline ili sloj separirane drobljene opeke. Drenažni sloj Postavlja se iznad toplinske izolacije sa svrhom da omogući što jednoličnije prokapljivanje oborinske vode do odvodnje. Nekad često upotrebljivan i lako dostupan prani šljunak sve više izlazi iz upotrebe zbog svoje velike vlastite težine, te se sve više primjenjuju lakši materijali kao što su: zrnca od ekspandirane gline, razni drobljeni granulati od opeke ili nekog lakšeg kamena npr.plovućca.

Filterski sloj

Osnovna zadaća mu je spriječavanje zamuljivanja drenaže i ostalih slojeva ispod sitnim česticama zemlje, humusa ili supstrata. Također s donje strane veže supstrat i tako prenosi jednolično mehanička opterećenja. Najčešće se primjenjuju filcevi, razna tkanja izrađena od polimernih ili prirodnih vlakana koja imaju i svoju sekundarnu funkciju zadržavanje vode i vlage.

Raslinjski sloj

Debljina i vrsta završnog sloja ozelenjenog krova ovisi o željenom izgledu i konceptu ozelenjenog krovnog „vrta“, načinu primjene takovog krova (je li kao takav služi samo kao pzelenjeni krovni pokrivač ili kao krovna teras – vrt) i ostalim slojevima prethodno opisanim. Idealni završni sloj je onaj koji je što lakši (radi utjecaja na nosivu konstrukciju cijele građevine) i što „hranjiviji“ za predviđeno raslinje. Ovisno o visini i vrsti raslinja koje se planira zasaditi mora omogućavati razvoj korijenja i njihivi međusobno umrežavanje i sidrenje. Što su slojevi tanji moraju biti finije obrađeni , što posebno znači kod ekstenzivno ozelenjenih krovova gdje je debljina takovog sloja do 10 cm. Takav sloj zadovoljava uzgoj raznih trava, mahovina i nižih biljaka. Takvi supstrati se proizvode tvornički kao mješavina tekstilnih vlakanaca, polimernih ljepila ,mineralnih hranjivih tvari i sjemenja trava, te se proizvode kao gotovi „tepisi“ koji se polažu na sloj praškastog supstrata debljine do 2-3 cm. Takav tanki raslinjski sloj se može dodatno učvrstiti zaštitnom mrežom koja s vremenom istrune kad se razvije korijenje. Kod intezivno ozelenjenih krovova sa debljim slojem (d=10-60 cm) primjenjuje se čista usitnjena zemlja, olakšana sintetskim granulama i obogaćena mineralnim gnojivima u omjeru 1: 3-4 u korist granula i gnojiva. Granulometrijski sastav supstrata mora omogućiti optimalno zadržavanje vlage, protjecanje viška oborinskih voda, onemogućiti zamuljivanje filtarskog sloja, a ujedno ne stvarati parnu branu.

Nastavak slijedi :
Ozelenjeni krovovi - 3. dio
Objašnjenje načina obračuna ozelenjenog krova u građevinsku bruto površinu (GBP)



napisao
Višeslav Franić, dipl.ing.arhitekture
Radionica arhitekture Franić d.o.o. Zagreb

Zeleni krov 1 dio
Arhiva članaka